10 grudnia 2019 r., pisarka Olga Tokarczuk odebrała literacką Nagrodę Nobla. Nagrody przyznawane od 1901 roku uznawane są za najbardziej prestiżowe wyróżnienie świata. Do tej pory zaszczytu odbioru medalu z rąk szwedzkich monarchów doświadczyło sześcioro Polaków. Elitarne grono noblistów liczy niemal tysiąc osób i organizacji nagradzanych w pięciu kategoriach: fizyce, chemii, fizjologii lub medycynie, literaturze oraz za wysiłki na rzecz światowego pokoju. Do tej pory Polacy zdobywali laur zwycięstwa we wszystkich kategoriach poza medycyną.
Pierwszy Nobel powędrował do Polki w 1903 roku. Przyznano go wówczas Marii Skłodowskiej-Curie. Gdy Skłodowska odbierała drugiego Nobla, nagrodą Szwedzkiej Akademii od sześciu lat cieszył się już Henryk Sienkiewicz. Pierwszy polski laureat literackiego Nobla odebrał go w 1905 roku za całokształt twórczości „za wybitne osiągnięcia w dziedzinie epiki i rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu”. A było co nagradzać. Popularność i poczytność Sienkiewicza sięgała zenitu tak w kraju, gdzie ceniono przede wszystkim jego „Trylogię” i „Krzyżaków”, ale także za granicą. Światową popularność przyniosła mu powieść „Quo vadis”.
Kolejny Nobel dla Polaka został przyznany w 1924 roku. Władysław Reymont został nagrodzony za czterotomowe dzieło pt. „Chłopi”, które ukazywało życie mieszkańców wsi Lipce. Reymont w swoim dziele, na tle zmieniających się pór roku, prezentował życie, namiętności i system wartości polskiego chłopstwa.
Czesław Miłosz, jeden z najwybitniejszych, a zarazem wzbudzających do dziś największe kontrowersje polskich poetów, odebrał literackiego Nobla w 1980 roku. Nagrodę przyznano mu za to, że „z bezkompromisową jasnością postrzegania wyraził warunki, na jakie jest wystawiony człowiek w świecie ostrego konfliktu”.
W 1983 r. przyznano Pokojową Nagrodę Nobla Lechowi Wałęsie. Komitet Noblowski pisał w uzasadnieniu między innymi, że
: „Działania Lecha Wałęsy charakteryzowały się determinacją w dążeniu do rozwiązania problemów jego kraju poprzez negocjacje i współpracę, bez uciekania się do przemocy”.
Do ogłoszenia zdobycia przez Olgę Tokarczuk literackiej Nagrody Nobla za rok 2018, ostatnią Polką, która została uhonorowana tym wyróżnieniem, była Wisława Szymborska. Krakowska poetka została nagrodzona za „poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi wyjść na światło we fragmentach ludzkiej rzeczywistości”.
Galeria (33 zdjęć)
